Historie

Oudere Rotterdammers hebben het vaak nog over ‘de Beurs’ in plaats van over het World Trade Center. Want de Koopmansbeurs ligt, letterlijk, aan de wortels van World Trade Center Rotterdam. In 1928 won architect Jan Frederik Staal een ontwerpprijsvraag voor een multifunctioneel gebouw waarin niet alleen de handel – van de Assurantiebeurs tot de Aardappelbeurs en de Schippersbeurs – een plaats vond, maar ook de Kamer van Koophandel, een theater en winkels. Het moest een van de paradepaardjes aan de Coolsingel worden, waar de lat van de gemeentelijke ambitie hoog lag: een stadsboulevard van mondiale allure. Mede door de crisis ging uiteindelijk pas op 8 januari 1935 de eerste paal de grond in. Toen op 14 mei 1940 bommen neerregenden op het hart van Rotterdam was Staals Beursgebouw bijna klaar. Overigens overleed de architect zelf een paar weken daarvoor en zag zijn ontwerp, in de stijl van het Nieuwe Bouwen, nooit voltooid. De bomschade was aanzienlijk maar na een fikse portie Rotterdamse inzet konden de diverse groepen handelaren er toch snel terecht. Direct na de oorlog werden er aan de Rodezand-zijde nog twee bouwlagen – met kantoorruimte – toegevoegd. En in de jaren zestig kreeg de rest van het kantorengedeelte er nog een verdieping bij, naar een ontwerp van Arthur Staal, de zoon van Jan Frederik.

Al in 1968 had Rotterdam plannen voor een Wereldhandelscentrum, oftewel een World Trade Center, destijds een relatief nieuw fenomeen, wat de havenstad tot een van de ‘founding members’ van de wereldwijde World Trade Centers Association maakt. De Leuvehaven was aanvankelijk in beeld als locatie. Maar vele discussies – en gemeentebesturen – later werd besloten om het Beursgebouw te transformeren tot een World Trade Center, met een 90 meter hoge toren naar een ontwerp van Rob van Erk en Ab Veerbeek van Groosman Partners architecten. Letterlijk en figuurlijk een hoogstandje, want alleen de betonnen kern en acht stalen kolommen steken dwars door het gebogen dak van de beurshal, met de onderste etage van de toren als een soort zwevende fundering erboven. En bij gebrek aan ruimte in de directe omgeving, werd er gebouwd zonder bouwkranen én zonder een plek voor de opslag van bouwmaterialen. Tijdens de bouw gingen de activiteiten in de beurshal overigens gewoon door! Tja, Rotterdam… daar weten ze pas wat werken is. Op 25 november 1987, werd de nieuwbouw officieel geopend door Koningin Beatrix. Sindsdien is de ovalen toren met zijn grijsgroene glas een baken in de stad, met een uitstraling tot ver over de landsgrenzen. Geen wonder dat het imposante gebouw inmiddels de status van Rijksmonument heeft. Rotterdam is een begrip. World Trade Centers zijn een begrip. World Trade Center Rotterdam is een icoon.

Vier op een rij

Vanaf 1597 handelden de kooplui in het eerste beursgebouw, op de hoek van het Haringvliet en de Spaansekade. Door de val van havenstad Antwerpen in de 80-jarige oorlog ontstond een forse kapitaalvlucht richting Rotterdam, waar de handel prompt een enorme groeispurt inzette. Mede door de komst van de Engelse lakenhandelaren groeiden de kooplui echter snel uit hun jasje en in 1635 opende een nieuwe Beurs zijn deuren aan het noordelijke deel van de Blaak, op een steenworp van het huidige World Trade Center. Een eeuw later verrees in 1736, ook aan de Blaak – tot in de 19de eeuw een belangrijke binnenhaven – het derde Beursgebouw, ontworpen door kunstschilder/architect Adriaen van der Werff naar het voorbeeld van het fameuze Londense Crystal Palace. Zijn ontwerp bleef in gebruik tot 1940, toen het gebouw tijdens het bombardement van Rotterdam, op 14 mei 1940, verwoest werd. Op dat moment was men al een flink end op streek met het nieuwe Beursgebouw van architect Jan Frederik Staal, enkele tientallen meters verderop, aan de Coolsingel.